Sandalye bile tarih oldu.

“Sandalye bile tarih oldu” neden mi?

Sandalye deyip geçmeyin hiçde  küçümsemeyin, üzerine  kitaplar destanlar  hatta  üniversitelerde  bölümler  bile  açılabilir.

Birçok kez  sandalye  tasarımı ile kavruldunm  ama merak  edip eski tarihine  bakmamıştım, biraz inceleyince HISTORY CHANEL kokusu geldi.

Sandalye Güç ve  mevki simgesidir,bazen mimarinizin tamamlayıcısı bazende mimarinizin başlangıcı olur. Bazen bir milletin simgesi bazende anılarla  dolu, sıcak  oturgaçtır.

 

SANDALYE TARİHİ (OTURGAÇ TARİHİ)

Bilinen en eski oturma birimi Eski  Mısır döneminden örneklerle desteklendiği için “Oturma kültürü Mısır’da başlar. Taş veya masif oyma oturma eylemine hitap eden ürünler, zaman ve yaşam döngüsü içinde fonksiyonlar çeşitlendikçe çeşitlenmiştir. Oturgaç eski dönemlerde gücü temsil ettiği için isimleride olurdu. Krallar isim verdi, ustalar yaptı.  Yüzbinlerce çeşit eser üretildi, eskitildi zaman ile biçimden biçime girdi. Yeni akımlar, tasarımcılar ve sanayi devrimi ile gelişimi arttı.  Özetle: M.Ö. 5000 Mısır-Roma, 10. yy., derken Rönesans 16. ve 17. yüzyıldan itibaren Louis, Tudor, Queen Anny, İngilizlerin Sharaton ve Chependale tasarımları yer almakta idi. Burdan kralların sanata ve ürünlere dönem isimlerini verdikleri görülebilir, bu durumun krallar ve krallıklar için önemli bir  moda olduğunuda ekleyelim.

Şimdi kısa dönem içinde sandalyenin hızlı şekillenmesini izleyelim.

sandalye tarihi

john ruskin

1880’lerde John Ruskin idealizmi içinde

“Arts and Crafts”sanatlar ve zanaatlar akımında Ortaçağ dönemi basit modellerini çağrıştırmakta.

 

sandalye tarihi

sandalye tarihi

1890’lar Amerikasında dini kökenli Shakers akımı kullanışlılığı ve dayanıklılığı öne çıkarmıştır.  Sadelik ve basitliği asla estetik görüşten sakınarak oluşmayacağı fikriyle Willliam Morris sandalye’nin estetikle birlikte tasarlanması gerektiğini savundu.

Morris ‘in ardından bir çok tasarımcı ve sanatçı sandalye üzerine ekleyerek ilerledi.

“Art Nauveau” akımı ile Eğrisel formlar,bitkisel kıvrımlar ile heykelsi güzellikde sandalyeleri bize

Henry Van De Valde ile anlatıldı. Ardından Mim.Antonio Gaudi ‘nin Sürrealist yaklaşımları sandalyenin zaman tünelindeki ilerleyişine dokunacaktır.

sandalye tarihi

sandalye tarihi

Mim. Charles Renni Mackintosh ise bize İskoçya’dan sandalye için daha düz ve  geometrik formlar ile kesiştirdi.Bu kesişim toplumda herkesimin cesaret ederek kullanımını sağlamakta idi.Bu dönemin en önemli sandalyesi ise HILL HAUSE olmuştur.

sandalye tarihi

sandalye tarihi

Mim. Frank Lloyd Wright ise sandalyede yeni bir  dönemi açacaktır “Endüstriyel üretim sandalyeler” Böylece mimarımız tarihteki yerini ölümsüzleştirecektir. Bu dönemde sandalye için tasarım süreci hızlanmıştır ve dönem mimarlarının çoğu önemli eserlere imza atmışlardır.

19.yy sonu ise teknoloji ve  endüstrinin  birarada kullanılarak geliştirilmesine  imkan verdi ve  ısıtılarak bükülen ahşaplar ile yeni formlar ortaya çıktı. Öyleki bu formlar sonsuz değere sahip olup günümüzde popüler  değerini  korumaktadır. Micheal Thonet bu esere imzasını atan değerli tasarımcıydı. Kişisel tecrübem ile Thonet için  şunu  söyleyebilirimki: Halen fuarlarda sandalyeleri ve klasik tekniği ile  üretilen yeni  modellerini  görmekteyim , Şiirsel bir  tasarımlar olduğunu bilmenizi isterim.

sandalye tarihi

sandalye tarihi

Hollanda bu dönemde (19.yy sonunda atağa geçen tasarımcılar çıkardı.) De Sitil akımı ile Geometrik formlar ile çarpıcı  renkleri kullanarak geliyorlardır. Öncüsü Gerrit Rietvelt 1918 “Red and Blue” adlı tasarım ile ortaya çıktı.

sandalye tarihi

sandalye tarihi

1911’de Walter Gropıus Alman Bauhaus okuluyla endüstrüyel üretim mobilya ve sandalye üzerine gelişme gösterdiler. Sandalyenin tarihini oluşturan bir dönemi başlatmış oldu.

 

sandalye tarihi

  sandalye tarihi

 

sandalye tarihi

sandalye tarihi

Marcel Breuer’in ünlü “Wassily”, “S” Barcelona Fuarı için tasarladığı koltuk çok konuşuldu ,öyleki döneme damgasını vurdu.

sandalye tarihi

sandalye tarihi

Ardından Büyük usta  Mies Van Der Rohe’nin 1927 çelik boru ve kösele ile tüm formları alt üst edip: yeni bir güzel kavramını getirdi.

Le Corbusıer metal gövdeli  ünlü dinlenme koltuğu ile damgasını vurdu. 1936’larda  Aalvar Aalto kendine  özgü  sistem geliştirip kalıplı ısıyla bükülmüş kontrplakları tasarım ürünlerine  çevirdi. İskandinavya’ya özgü sistem olarak benimsenen kalıplı işler haline geldi.. 1950’ler Charles Eames  polyester ve metalde oldukça konforlu koltuk ve kanepeler geliştirmeye  başladı. Uzay çağı İtalyan Zanotto firması 1968  PVC (poli vinil), Pneumatik  ile Joe Colombo, Verner Panton gibi ünlü tasarımcıların eserleri ile sade yumuşama süreci başladı.

Post modernizm dönemi başladı:

Philippe Starck’ın sehpa olabilen sandalyesi “Lola Mundo”

William Sawaya tasarımı  “tarzan” sandalye,

Chi Wing Lo’nun” Aro” sandalyesi bu dönemin denge unsuru olmuş çağdaş örnekleri oldu.

Şimdi ise çokçeşitli  tasarımlar  ve  ürünlerle doluyuz, heryerden sandalyeler ve yaratıcı  fikirler görüyoruz.

Bora ÇAKILKAYA

dESIGNER